ΕΚΤΕΠΝ

Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά

Η παρούσα σελίδα αποτελεί μέρος της Ετήσιας Έκθεσης για την Κατάσταση του Προβλήματος των Ναρκωτικών και του Αλκοόλ 2025. Η Έκθεση περιλαμβάνει εξελίξεις στον τομέα της αντιμετώπισης των ναρκωτικών και των οινοπνευματωδών έως τις αρχές Ιουλίου 2025, ενώ τα περισσότερα αναλυτικά στοιχεία αφορούν το έτος 2023.

Εθνική Στρατηγική και Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ναρκωτικά

Ο συντονισμός στη χάραξη πολιτικής στον τομέα των ναρκωτικών προβλέπεται στον Νόμο 4139/13 ΦΕΚ Α 74/20/3/2013 και αναδιαμορφώθηκε με τον Ν. 5129/2024, ο οποίος εισήγαγε σημαντικές αλλαγές. Από τον Φεβρουάριο 2025, το πλαίσιο καλύπτει πλέον όλες τις εξαρτήσεις και ενισχύει τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών στο κεντρικό όργανο σχεδιασμού και συντονισμού.

Ανώτερο συντονιστικό όργανο αποτελεί η Διυπουργική Επιτροπή για το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ναρκωτικά, η οποία τελεί υπό την προεδρία του Πρωθυπουργού. Η Επιτροπή αποτελείται από 10 Υπουργούς και τον Πρόεδρο της Διαρκούς Επιτροπής Κοινωνικών Υποθέσεων της Βουλής. Οι αρμοδιότητες της Επιτροπής είναι η έγκριση, η παρακολούθηση και η αξιολόγηση του Εθνικού Σχεδίου Δράσης.

Η Εθνική Στρατηγική και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ναρκωτικά εκπονούνται από την Εθνική Επιτροπή Σχεδιασμού και Συντονισμού για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων, υπό την προεδρία του/της Εθνικού/ής Συντονιστή/ριας για τις Εξαρτήσεις. Σύμφωνα με τον Ν. 5129/2024, η Εθνική Επιτροπή διαθέτει πλέον διευρυμένη αρμοδιότητα που καλύπτει όλες τις εξαρτήσεις (όχι μόνο τα ναρκωτικά). Η Επιτροπή αποτελείται από τον Πρόεδρο και τους δύο Αντιπροέδρους του ΕΟΠΑΕ και 18 μέλη. Τα κύρια καθήκοντα της παραμένουν η ανάπτυξη του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά των Εξαρτήσεων, ο συντονισμός και η προώθηση των απαραίτητων μέτρων, προγραμμάτων και δράσεων εκ μέρους των αρμόδιων υπουργείων στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης και η παρακολούθηση της εφαρμογής του. Για πρώτη φορά επίσης στην Εθνική Επιτροπή συμμετέχουν εκπρόσωποι των ληπτών των υπηρεσιών αντιμετώπισης εξαρτήσεων που ορίζονται από την Ένωση Ασθενών Ελλάδος. Σύμφωνα με αυτόν τον Νόμο, ο Πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ κατά τη διάρκεια της θητείας του εκτελεί τα καθήκοντα του Εθνικού Συντονιστή και υπάγεται, αναφορικά με τα συγκεκριμένα καθήκοντα, απευθείας στον Πρωθυπουργό.

Η Εθνική Στρατηγική για τα Ναρκωτικά και τις Ψυχότροπες Ουσίες 2021-26, καθώς και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τα Ναρκωτικά και τις Ψυχότροπες Ουσίες 2021-23, ολοκληρώθηκαν και υποβλήθηκαν στις αρχές του 2021 στον Υπουργό Υγείας και τελικά στον Πρωθυπουργό. Ωστόσο, για τα δύο αυτά κείμενα δεν δρομολογήθηκε τελικά η έγκρισή τους και η υιοθέτησή τους από την Πολιτεία.

Ιδιαίτερης σημασίας για την Εθνική Επιτροπή αποτέλεσε η διοργάνωση της Πανελλήνιας Συνδιάσκεψης για τα Ναρκωτικά και τις Εξαρτήσεις που πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά τον Δεκέμβριο του 2022 και συνεχίστηκε με τη δεύτερη Συνδιάσκεψη τον Δεκέμβρη του 2023 . Οι δύο αυτές Συνδιασκέψεις διοργανώθηκαν από την Εθνική Επιτροπή και τον Εθνικό Συντονιστή, σε συνεργασία με το ΕΚΤΕΠΝ και τον ΟΚΑΝΑ. Στόχος ήταν η ανάπτυξη διαλόγου σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση, προκλήσεις, ανάγκες και προτάσεις, καθώς και η ανάδειξη προτεραιοτήτων και προεκτάσεων για τη χάραξη πολιτικής και την ανάπτυξη Εθνικής Στρατηγικής και Εθνικού Σχεδίου Δράσης από την Εθνική Επιτροπή. 

Αναδιάρθρωση του συστήματος θεραπείας

Σημαντική τομή στο σύστημα θεραπείας αποτέλεσε ο Ν. 5129/2024, σύμφωνα με τον οποίο συστήνεται ο ΕΟΠΑΕ, στον οποίο εντάσσονται όλοι οι υφιστάμενοι φορείς (ΟΚΑΝΑ, ΚΕΘΕΑ και δημόσιες μονάδες θεραπείας απεξάρτησης). Ο νέος Οργανισμός διοικείται από 9μελές Διοικητικό Συμβούλιο το οποίο συγκροτείται με Απόφαση του Υπουργού Υγείας. Επιπλέον, συστήνεται 11μελες Επιστημονικό Συμβούλιο με γνωμοδοτικές και συμβουλευτικές αρμοδιότητες για τη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται από τον ΕΟΠΑΕ σε οργανωτικό και λειτουργικό επίπεδο. Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. επίσης Νόμος 5129/2024 ).

Με την Υπουργική Απόφαση Δ2α/ΓΠ οικ 119 (ΦΕΚ 16/Β/10-01-2025) επικαιροποιούνται οι προϋποθέσεις αδειοδότησης και λειτουργίας των μη κρατικών προγραμμάτων θεραπείας και απεξάρτησης. Η Υπουργική Απόφαση αποτελεί συνέχεια του Άρθρου 54 του Νόμου 5129/2024 για την επέκταση του δικαιώματος ίδρυσης μη κρατικών προγραμμάτων θεραπείας και απεξάρτησης από τα ναρκωτικά από όλες τις κατηγορίες φυσικών και νομικών προσώπων. Για περισσότερες πληροφορίες, βλ. επίσης Υπ. Απόφαση Δ2α/ΓΠ οικ 119 (ΦΕΚ 16/Β/10-01-2025)).

Δαπάνες φορέων για την πρόληψη και την αντιμετώπιση των ουσιοεξαρτήσεων

Το 2023 συνεχίστηκε η αύξηση στις δαπάνες του ΟΚΑΝΑ (νυν ΕΟΠΑΕ) και σε μικρότερη κλίμακα του ΚΕΘΕΑ (νυν ΕΟΠΑΕ) που ξεκίνησε από το 2021 η οποία οφείλεται κυρίως στη χρηματοδότηση νέων δομών θεραπείας και μείωσης της βλάβης αυτών των φορέων από τα προγράμματα ΕΣΠΑ (Πίνακες 6.1 και 6.2).

[1] ΜΥΑΠ: Μονάδα Υποκατάστασης Άμεσης Πρόσβασης, ΜΟΘΕ: Μονάδες Ολοκληρωμένης Θεραπείας της Εξάρτησης, ΜΕΨΥ: Μονάδα Εντατικής Ψυχοκοινωνικής Υποστήριξης, ΕΙΣ: Εξωτερικό Ιατρείο Συνταγογράφησης, ΜΚΕ: Μονάδα Κοινωνικής Επανένταξης.

[2] Δεν συμπεριλαμβάνονται οι αγορές πρώτων και βοηθητικών υλών για τις παραγωγικές μονάδες, οι αγορές παγίων και ο φόρος εισοδήματος.

Από την άλλη πλευρά, οι δαπάνες των μονάδων θεραπείας του Ψυχιατρικού Νοσοκομείου της Αθήνας παρέμειναν ίδιες με εκείνες του 2022 (Πίνακας 6.3), ενώ οι αντίστοιχες δαπάνες στο Ψυχιατρικό Νοσοκομείο της Θεσσαλονίκης μειώθηκαν σημαντικά κατά την περίοδο 2022-2023 σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη (Πίνακας 6.4) επειδή υπολογίστηκαν με διαφορετικό τρόπο σε σχέση με παλαιότερα έτη.

Νομοθεσία

Παρακάτω παρουσιάζεται η πιο πρόσφατη νομοθεσία από το 2022 έως το 2025 (Ιούλιος 2025).

Νόμος 4950/2022 (ΦΕΚ Α 128/02-07-2022) ‘Ρυθμίσεις για την αντιμετώπιση της πανδημίας του κορωνοϊού COVID-19 και την προστασία της δημόσιας υγείας και άλλες επείγουσες ρυθμίσεις’.

Στο Άρθρο 44 που αντιστοιχεί στον Άρθρο 10 του Ν. 4139/2013 σχετικά με την προμήθεια ναρκωτικών του κρατικού μονοπωλίου, προστέθηκε το εξής. Ο Υπουργός Υγείας δύναται να αναθέτει στην ανώνυμη εταιρεία με την επωνυμία ‘Ινστιτούτο Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας Α.Ε.’. (Ι.Φ.Ε.Τ. Α.Ε.) την προμήθεια ναρκωτικών φαρμάκων σε ποσότητα που δεν μπορεί να υπερβαίνει το 40% της ετήσιας απαιτούμενης ποσότητας, χωρίς να ζητηθεί η γνώμη της Επιτροπής Ναρκωτικών.

Κοινή Υπουργική Απόφαση Δ13οικ.92262/2022 (ΦΕΚ Β 5252/11-10-2022) ‘Καθορισμός πλαισίου διαδικασιών για την καταγραφή και διαχείριση στεγαστικών αιτημάτων και τη διασύνδεση των φορέων παροχής υπηρεσιών σε αστέγους’ των Υπουργείων Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων, Υγείας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Σκοπός της Απόφασης είναι ο καθορισμός ενός ενιαίου πλαισίου διαδικασιών για α) την υποβολή και διαχείριση αιτημάτων φιλοξενίας σε δομές αστέγων (στεγαστικά αιτήματα) και β) τη λειτουργική διασύνδεση των δομών παροχής υπηρεσιών σε αστέγους με τη δημιουργία ηλεκτρονικού Μητρώου Φορέων και Δομών και Μητρώου στεγαστικών αιτημάτων.
Ειδικότερα, στο Άρθρο 3 της ΚΥΑ, οι φορείς θεραπείας για τα ναρκωτικά του Ν. 4139/2013 περιλαμβάνονται στους αρμόδιους φορείς υποβολής στεγαστικών αιτημάτων.

Νόμος 4985/2022 (ΦΕΚ Α 203/27-10-2022) ‘Αναμόρφωση και εκσυγχρονισμός Σωφρονιστικού Κώδικα - Τροποποιήσεις στον Ν. 2776/1999 και άλλες διατάξεις’.

Στο Άρθρο 84 σχετικά με τη χορήγηση Προσωρινού Αριθμού Υγειονομικής Περίθαλψης Κρατουμένου (Π.Α.Υ.ΠΕ.Κ), δίνεται η δυνατότητα σε ανασφάλιστους κρατούμενους να αιτηθούν την χορήγηση Π.Α.Υ.ΠΕ.Κ με σκοπό τη λήψη δωρεάν ιατροφαρμακευτικής και νοσηλευτικής περίθαλψης για όσο χρονικό διάστημα παραμένουν σε κάποιο κατάστημα κράτησης.

Υπουργική Απόφαση Δ2α/Γ.Π.31276 (ΦΕΚ 3890/Β/27/07/2025) ‘Καθορισμός όρων και προϋποθέσεων χορήγησης, συνταγογράφησης και διάθεσης της ανταγωνιστικής των οπιοειδών ουσίας ναλοξόνη, κατ’ εφαρμογή της παρ. 6 του άρθρου 22 του ν. 4139/2013’.

Με την νέα ΥΑ που αποτελεί συνέχεια του Άρθρου 113 του Νόμου (ΦΕΚ Α 69/18-03-2023) με το οποίο τροποποιήθηκε παλαιότερη Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ 5969/17-12-2021), δίνοντας τη δυνατότητα σε επιπλέον φορείς, επαγγελματίες, φυσικά ή νομικά πρόσωπα να χορηγούν εισπνεόμενη ναλοξόνη, ορίζεται ότι τα φυσικά πρόσωπα, όπως τα άτομα που κάνουν χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, οι φροντιστές και οι οικείοι τους, δύνανται να προμηθεύονται ναλοξόνη από φαρμακεία με την προσκόμιση ιατρικής συνταγής για να τη χορηγούν μετά από εκπαίδευση, σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας από οπιοειδή. Επιπλέον, εγκεκριμένοι οργανισμοί και φορείς πρόληψης, θεραπείας, απεξάρτησης και επανένταξης μπορούν να υλοποιούν "Προγράμματα Διανομής Ναλοξόνης για το Σπίτι και Μέσω Ομοτίμων".

Κοινή Υπουργική Απόφαση 172/2023/2023 (ΦΕΚ Β 6664/24-11-2023) ‘Θέσπιση διαδικασίας προληπτικής διάθεσης αντιρετροϊκών φαρμάκων («προφύλαξη πριν από την έκθεση», «Pre-Exposure Prophylaxis» -PrEP) σε άτομα αρνητικά στον ιό ανοσοανεπάρκειας του ανθρώπου – HIV’.

Σκοπός της ΚΥΑ είναι η προστασία ατόμων που βρίσκονται σε αυξημένο κίνδυνο να μολυνθούν από τον ιό HIV. Στους δικαιούχους αυτής της αγωγής περιλαμβάνονται τα άτομα που κάνουν ενέσιμη χρήση ουσιών (ΧΕΝ). Η συνταγογράφηση των φαρμάκων γίνεται από ιατρούς με ειδικότητα παθολογίας ή γενικής ιατρικής, ή δερματολογίας ή μαιευτικής και οι συνταγές εκτελούνται στα φαρμακεία δημόσιων νοσοκομείων στα οποία λειτουργούν Μονάδες Ειδικών Λοιμώξεων. Η πραγματοποίηση μοριακού και άλλων τεστ είναι απαραίτητα πριν την λήψη της αγωγής για να διαπιστωθεί ότι το άτομο είναι αρνητικό στον ιό HIV.

Υπουργική Απόφαση Δ2α/οικ 13530/2024 (ΦΕΚ Β 1491/06-03-2024) ‘Καθορισμός των όρων και των προϋποθέσεων ίδρυσης και λειτουργίας των Χώρων Εποπτευόμενης Χρήσης (ΧΕΧ), των θεμάτων στελέχωσης και στέγασης, της δημιουργίας, τήρησης και λειτουργίας του Μητρώου Καταγραφής Ληπτών Υπηρεσιών τους, του είδους, του τύπου και των προϋποθέσεων ίδρυσης και λειτουργίας των κινητών μονάδων και κάθε άλλου σχετικού θέματος’.

Με αυτή την ΥΑ τροποποιήθηκε η προηγούμενη σχετική Απόφαση (Δ2α/οικ.25602/2020 ΦΕΚ Β 1607/27-04-2020) του Υπουργού Υγείας με σκοπό την επέκταση λειτουργίας των ΧΕΧ εκτός δομών, εξειδικεύοντας περαιτέρω τους όρους και τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας αυτών των υπηρεσιών και κυρίως των κινητών μονάδων ΧΕΧ.

Νόμος 5129/2024 (ΦΕΚ Α 124/01.08.2024) ΄Μέρος Β': Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων-ΕΟΠΑΕ» στο πλαίσιο της μεταρρύθμισης της ψυχιατρικής ολοκλήρωσης’.

Σκοπός του Μέρους Β΄ όπως αποτυπώνεται στο Άρθρο 27 είναι η βελτίωση της ποιότητας ζωής των εξαρτημένων ατόμων και η διασφάλιση της πρόσβασης τους στην αποτοξίνωση και στη θεραπεία σε όλη τη χώρα. Οι επιμέρους στόχοι αφορούν α) στη μείωση του χρόνου αναμονής για την έναρξη θεραπείας ο οποίος καθιστά αβέβαιη την έναρξη της θεραπείας, β) στην εναλλαγή και τον συνδυασμό των διαθέσιμων μεθόδων και προγραμμάτων θεραπείας με βάση τα χαρακτηριστικά, τις ανάγκες και το ιστορικό θεραπείας κάθε εξαρτημένου ατόμου, γεγονός που εγγυάται τη συνέχιση της θεραπείας και γ) στην αποτροπή ανεπιθύμητων διακοπών μεταξύ των διαφόρων προγραμμάτων θεραπείας οι οποίες θέτουν σε κίνδυνο την επιτυχή ολοκλήρωση της.

Το Άρθρο 29 αναφέρεται στην ίδρυση νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου (ΝΠΙΔ) με την επωνυμία «Εθνικός Οργανισμός Πρόληψης και Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων - ΕΟΠΑΕ» που ενσωματώνει όλους τους υφιστάμενους φορείς θεραπείας απεξάρτησης (ΟΚΑΝΑ, ΚΕΘΕΑ και λοιπές δημόσιες μονάδες θεραπείας απεξάρτησης). Ο ΕΟΠΑΕ θεωρείται εγκεκριμένος οργανισμός για α) την πρόληψη, τη θεραπεία, την απεξάρτηση, την επανένταξη και τη μείωση της βλάβης και β) την εφαρμογή της Εθνικής Στρατηγικής και του Σχεδίου Δράσης για τις εξαρτήσεις και παρέχει τις υπηρεσίες του δωρεάν σε όλα τα άτομα που χρειάζονται θεραπεία.

Σύμφωνα με το Άρθρο 38, ο ΕΟΠΑΕ διοικείται από 9μελές Διοικητικό Συμβούλιο (ΔΣ), το οποίο συγκροτείται με Απόφαση του Υπουργού Υγείας. Τα μέλη του ΔΣ είναι ο Πρόεδρος και δύο Αντιπρόεδροι, ο Πρόεδρος του ΣΟΔΝ-ΕΜΠ με τον/την αναπληρωτή του/της, ένας εκπρόσωπος της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ) με τον/την αναπληρωτή του/της και τέσσερα μέλη από την επιστημονική κοινότητα ή την κοινωνική ή οικονομική ζωή της χώρας ή μεταξύ ατόμων που μπορούν να συμβάλουν αποτελεσματικά, με τις γνώσεις και την εμπειρία τους, στην επίτευξη των στόχων του Οργανισμού, με τους αναπληρωτές τους.

Στο Άρθρο 41 προβλέπεται η σύσταση 11μελούς Επιστημονικού Συμβουλίου με γνωμοδοτικές και συμβουλευτικές αρμοδιότητες για τη βελτίωση των υπηρεσιών που παρέχονται από τον ΕΟΠΑΕ σε οργανωτικό και λειτουργικό επίπεδο. Το Επιστημονικό Συμβούλιο αποτελείται από τα ακόλουθα μέλη: α) τρεις ιατρούς με τους αναπληρωτές τους, β) δύο ψυχολόγους με τους αναπληρωτές τους, γ) δύο νοσηλευτές με τους αναπληρωτές τους, δ) έναν ειδικό θεραπευτή με τον αναπληρωτή του, ε) έναν κοινωνικό λειτουργό ή κοινωνιολόγο με τον αναπληρωτή του και στ) δύο εκπρόσωπους των ληπτών υπηρεσιών αντιμετώπισης εξαρτήσεων με τους αναπληρωτές τους.

Σύμφωνα με το Άρθρο 46, ο ΕΟΠΑΕ διαρθρώνεται σε επίπεδο Τομέων και Διευθύνσεων ως εξής:
Α. Ο Τομέας Θεραπείας περιλαμβάνει α) τη Διεύθυνση Προγραμμάτων Σωματικής Αποτοξίνωσης και Απεξάρτησης, β) τη Διεύθυνση Θεραπευτικών - Φαρμακευτικών Προγραμμάτων, γ) τη Διεύθυνση Προγραμμάτων Άμεσης Πρόσβασης και Μείωσης της Βλάβης, δ) τη Διεύθυνση Θεραπευτικών Προγραμμάτων Θεραπείας Σωφρονιστικών Καταστημάτων, ε) τη Διεύθυνση Κοινωνικής Επανένταξης και Υποστηρικτικών Υπηρεσιών και στ) τη Διεύθυνση Πρόληψης και Ενημέρωσης.
Β. Ο Τομέας Επιχειρηματικού Σχεδιασμού και Λειτουργίας περιλαμβάνει: α) τη Διεύθυνση Έρευνας, Υποστήριξης και Τεκμηρίωσης β) τη Διεύθυνση Διοικητικών Υπηρεσιών, γ) τη Διεύθυνση Οικονομικών Υπηρεσιών, δ) τη Διεύθυνση Διαχείρισης Ανθρώπινων Πόρων, ε) τη Διεύθυνση Στρατηγικού Σχεδιασμού και Ανάπτυξης και στ) τη Διεύθυνση Προμηθειών.
Γ. Διευθύνσεις που αναφέρονται απευθείας στον Πρόεδρο του Οργανισμού είναι: α) η Διεύθυνση Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία έχει λειτουργική ανεξαρτησία και ασκεί τις αρμοδιότητες που προβλέπονται στο Άρθρο 10 του Ν. 4795/2021 και στο Άρθρο 4 του Ν. 3429/2005 και β) η Διεύθυνση Νομικής Υποστήριξης και Συμπαράστασης.

Ο Ορισμός του Εθνικού Συντονιστή για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων αναφέρεται στο Άρθρο 51 το οποίο αντικαθιστά την παρ. 1 του Άρθρου 49 του Ν. 4139/2013, ως εξής: «Ο Πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ κατά τη διάρκεια της θητείας του εκτελεί τα καθήκοντα του Εθνικού Συντονιστή για την Αντιμετώπιση των Εξαρτήσεων και υπάγεται, αναφορικά με τα συγκεκριμένα καθήκοντα, απευθείας στον Πρωθυπουργό».

Με το Άρθρο 50 συστήνεται η Εθνική Επιτροπή Συντονισμού και Σχεδιασμού Αντιμετώπισης των Εξαρτήσεων με απόφαση του Υπουργού Υγείας η οποία αποτελείται από τον Πρόεδρο και δεκαοκτώ μέλη. Πρόεδρος της Επιτροπής ορίζεται ο Πρόεδρος του ΕΟΠΑΕ. Μέλη της είναι οι δύο Αντιπρόεδροι του ΕΟΠΑΕ, ένας προϊστάμενος ή ένας ειδικός επιστήμονας της αρμόδιας Διεύθυνσης από τα Υπουργεία Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Εξωτερικών, Προστασίας του Πολίτη, Εθνικής Άμυνας, Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης, Υγείας, Εσωτερικών, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής με τους αναπληρωτές τους, καθώς και εκπρόσωποι του Κέντρου Απεξάρτησης Τοξικομανών Κρατουμένων Ελαιώνα Θηβών, του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά (ΕΚΤΕΠΝ), του Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας, Νευροεπιστημών και Ιατρικής Ακριβείας «ΚΩΣΤΑΣ ΣΤΕΦΑΝΗΣ» (ΕΠΙΨΥ), του Δικτύου Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας και των ληπτών υπηρεσιών αντιμετώπισης εξαρτήσεων που ορίζονται από την Ένωση Ασθενών Ελλάδος, με τους αναπληρωτές τους. Κύρια καθήκοντα της Επιτροπής είναι η ανάπτυξη του Εθνικού Σχεδίου Δράσης κατά των Εξαρτήσεων, ο συντονισμός και η προώθηση των απαραίτητων μέτρων, προγραμμάτων και δράσεων εκ μέρους των αρμόδιων υπουργείων στο πλαίσιο του Εθνικού Σχεδίου Δράσης και η παρακολούθηση της εφαρμογής του.

Σύμφωνα με το Άρθρο 58 του Μέρους Γ΄ για τη βέλτιστη και αποτελεσματική λειτουργία του ΕΟΠΑΕ, συστήνεται η δημιουργία Πληροφοριακού Συστήματος Προγραμμάτων (ΣΠΠ) ως υποσύστημα του Συστήματος Πληροφοριών Επιδημιολογικής Παρακολούθησης και Θεραπευτικής Διαχείρισης για την καταγραφή και παρακολούθηση δεδομένων των ωφελούμενων του Οργανισμού (ΕΟΠΑΕ).

Προεδρικό Διάταγμα 29/2024 (ΦΕΚ Α 88/13-06-2024) ΄Σύσταση Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος και τροποποίηση διατάξεων των π.δ. 178/2014 «Οργάνωση Υπηρεσιών Ελληνικής Αστυνομίας» και 7/2017 «Αναδιάταξη, αναδιοργάνωση, σύσταση και λειτουργία περιφερειακών υπηρεσιών Ελληνικής Αστυνομίας» (Α’ 14)» του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη’.

Με το Π.Δ. οι υπηρεσίες της Αστυνομίας για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος που σχετίζεται με τα ναρκωτικά υπάγονται στη Διεύθυνση Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος (ΔΑΟΕ) και αναδιαρθρώνονται με νέα τμήματα και επιπλέον αρμοδιότητες.
Σύμφωνα με το Άρθρο 1, η Υποδιεύθυνση Δίωξης Ναρκωτικών, συγκροτείται από τα Τμήματα Γενικών Υποθέσεων και Διεθνών Συνεργασιών, Κοκαΐνης, Ηρωίνης, Κάνναβης και Συνθετικών Ναρκωτικών, καθώς επίσης και από το Τμήμα Δίωξης Ναρκωτικών Αερολιμένα Αθηνών. Οι αρμοδιότητες της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών κατά Τμήματα έχουν ως εξής: Το Τμήμα Γενικών Υποθέσεων και Διεθνών Συνεργασιών είναι αρμόδιο για τον χειρισμό όλων των σοβαρών υποθέσεων διακίνησης ναρκωτικών, ιδίως εκείνων που σχετίζονται με το οργανωμένο έγκλημα που αναπτύσσεται σε διεθνές επίπεδο.
Τα Τμήματα Κοκαΐνης, Ηρωίνης, Κάνναβης και Συνθετικών Ναρκωτικών είναι, ανάλογα με το είδος της ουσίας, κυρίως αρμόδια για την παρακολούθηση υπόπτων εμπορίας ναρκωτικών, τον έλεγχο της καλλιέργειας, παραγωγής και διακίνησης ψυχοδραστικών ουσιών και τον εντοπισμό, τη δέσμευση και δήμευση προϊόντων του εγκλήματος και των μέσων που χρησιμοποιούνται.
Το Τμήμα Δίωξης Ναρκωτικών Αερολιμένα Αθηνών έχει επίσης ανάλογες αρμοδιότητες με αυτές των προαναφερθέντων Τμημάτων. Τέλος, στη Βόρεια Ελλάδα προβλέπονται ανάλογες Υποδιευθύνσεις και Τμήματα για την καταπολέμηση του οργανωμένου εγκλήματος που σχετίζεται με τα ναρκωτικά.
Σύμφωνα με το Άρθρο 2, προστίθενται επιπλέον αρμοδιότητες για το Τμήμα Άμεσης Επέμβασης Ναρκωτικών που προβλέπεται να λειτουργεί σε 24ωρη βάση, όπως η λειτουργία του τριψήφιου τηλεφωνικού αριθμού 109 μέσω του οποίου επικοινωνούν οι ενδιαφερόμενοι πολίτες συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με προβλήματα εξαρτήσεων σχετικά με θέματα πρόληψης ή αντιμετώπισης των ψυχοδραστικών ουσιών.

Νόμος 5107/2024 (ΦΕΚ Α 64/01-05-2024) ‘Αναμόρφωση του προγράμματος «Στέγαση και Εργασία για τους αστέγους» και άλλες ρυθμίσεις για τη βελτίωση των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας-Σύσταση οριζόντιων υποστηρικτικών υπηρεσιών του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας και άλλες διατάξεις’.

Σύμφωνα με το Άρθρο 3, που τροποποιεί το Άρθρο 15 του Ν. 4756/2020, θεσπίζεται πρόγραμμα με τίτλο «Στέγαση και Εργασία για τους αστέγους» το οποίο απευθύνεται σε άτομα και οικογένειες που διαβιούν σε συνθήκες έλλειψης στέγης. Στους ωφελούμενους περιλαμβάνονται άτομα που φιλοξενούνται σε Ξενώνες Προσωρινής Φιλοξενίας Μονάδων Κοινωνικής Επανένταξης Πιστοποιημένων Θεραπευτικών Προγραμμάτων Εξαρτημένων Ατόμων Φορέων του Ν. 4139/2013 και δεν έχουν πρόσβαση σε κατοικία. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει τρεις πυλώνες: α) Επιδότηση ενοικίου για διάστημα τουλάχιστον 24 μηνών και κάλυψη αναγκών για οικοσκευή και λοιπές λειτουργικές ανάγκες του νοικοκυριού, β) παροχή υπηρεσιών ψυχοκοινωνικής στήριξης και διασύνδεσης με συμπληρωματικές κοινωνικές παροχές και υπηρεσίες και γ) υπηρεσίες ενεργοποίησης, κατάρτισης και προώθησης στην εργασία και προκηρύσσεται τουλάχιστον ανά διετία κατόπιν δημοσίευσης δημόσιας πρόσκλησης υποβολής αιτήσεων χρηματοδότησης σχεδίων από το Υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας. Στους δικαιούχους φορείς που έχουν τη δυνατότητα να υποβάλουν αιτήσεις χρηματοδότησης σχεδίων, μόνοι τους ή συνεργαζόμενοι, περιλαμβάνονται τα νομικά πρόσωπα δημοσίου και ιδιωτικού δικαίου που εποπτεύονται από το Υπουργείο Υγείας και δραστηριοποιούνται στην πρόληψη, αντιμετώπιση, θεραπεία και κοινωνική επανένταξη των εξαρτώμενων ατόμων από ναρκωτικά, αλκοόλ, τυχερά παιχνίδια και κάθε άλλου είδους εξαρτήσεις.

Νόμος 5090/2024 (ΦΕΚ Α 30/24-02-2024)΄Παρεμβάσεις στον Ποινικό Κώδικα και τον Κώδικα Ποινικής Δικονομίας για την επιτάχυνση και την ποιοτική αναβάθμιση της ποινικής δίκης - Εκσυγχρονισμός του νομοθετικού πλαισίου για την πρόληψη και την καταπολέμηση της ενδοοικογενειακής βίας’.

Στο Άρθρο 45, που τροποποιεί την παρ. 1 του Άρθρου 290Α του Ποινικού Κώδικα, προστίθεται ότι «όποιος οδηγεί όχημα, μολονότι δεν είναι σε θέση να το πράξει με ασφάλεια εξαιτίας της κατανάλωσης οινοπνεύματος ή χρήσης ναρκωτικών ουσιών ή λόγω σωματικής ή πνευματικής εξάντλησης», τιμωρείται, αν δεν προβλέπονται βαρύτερες κυρώσεις σε άλλες διατάξεις, με φυλάκιση από ένα (1) έως τρία (3) έτη, αν από την πράξη μπορεί να προκύψει κοινός κίνδυνος για άνθρωπο ή ξένα πράγματα, με κάθειρξη έως δέκα (10) έτη, αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τη βαριά σωματική βλάβη ή την πρόκληση σημαντικής βλάβης σε κοινωφελείς εγκαταστάσεις, με κάθειρξη τουλάχιστον δέκα (10) ετών, αν η πράξη είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο άλλου και με ισόβια κάθειρξη αν προκλήθηκε θάνατος μεγάλου αριθμού ανθρώπων.

Υπουργική Απόφαση Δ3(γ)/53444/2024 (ΦΕΚ Β 4581/06-08-2024), ‘Εφοδιασμός των ιδιωτικών φαρμακείων με ναρκωτικά φάρμακα του Κρατικού Μονοπωλίου’.

Σύμφωνα με το Άρθρο 1, ο φαρμακοποιός, στον οποίο έχει χορηγηθεί άδεια αγοράς ναρκωτικών, μπορεί να εφοδιάζεται από τις αρμόδιες υπηρεσίες του Υπουργείου Υγείας ναρκωτικά φάρμακα του Κρατικού Μονοπωλίου. Η ανώτατη ετήσια ποσότητα για κάθε ναρκωτική ουσία που κάθε φαρμακοποιός μπορεί να προμηθεύεται, είναι 10 g σκόνης και 100 φύσιγγες των 0,010 g υδροχλωρικής μορφίνης και 200 φύσιγγες υδροχλωρικής πεθιδίνης των 0,100 ή 0,50 g. Εξαίρεση από τις προαναφερόμενες ποσότητες αποτελεί η περίπτωση κατά την οποία η επιπλέον ζητούμενη ποσότητα αυτών των φαρμάκων προορίζεται για την κάλυψη θεραπευτικών αναγκών ασθενών σε πολύ βαριά κατάσταση, αυστηρά μέσω ηλεκτρονικής συνταγογράφησης και ύστερα από άδεια του Υπουργείου Υγείας.

Υπ. Απόφαση Δ2α/ΓΠ οικ 119/2025 (ΦΕΚ Β 16/10-01-2025) ‘Καθορισμός βασικών αρχών και προδιαγραφών, όρων, προϋποθέσεων, δικαιολογητικών, διαδικασίας και κάθε άλλου θέματος σχετικού με τη χορήγηση άδειας ίδρυσης και άδειας λειτουργίας των μονάδων θεραπείας και απεξάρτησης από τα ναρκωτικά με έδρα την Ελλάδα’

Στην ΥΑ, που αποτελεί συνέχεια του Άρθρου 54 του νόμου 5129/2024 σύμφωνα με το οποίο το δικαίωμα ίδρυσης μη κρατικών προγραμμάτων θεραπείας και απεξάρτησης από τα ναρκωτικά επεκτείνεται σε όλες τις κατηγορίες φυσικών και νομικών προσώπων, επικαιροποιούνται οι προϋποθέσεις και οι όροι αδειοδότησης και λειτουργίας των μη κρατικων προγραμμάτων θεραπείας, αντικαθιστώντας την αντίστοιχη του 2019 (ΦΕΚ 2463/Β/21-06-2019).

Φαρμακευτική κάνναβη

Κοινή Υπουργική Απόφαση 27462/2022 (ΦΕΚ B 1151/ 15-3-2022) ‘Όροι και προϋποθέσεις για την καλλιέργεια και επεξεργασία της φαρμακευτικής κάνναβης, βάσει του Άρθρου 18 του Ν. 4801/2021’ των Υπουργείων Οικονομικών, Ανάπτυξης και Επενδύσεων, Υγείας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Προστασίας του Πολίτη, Δικαιοσύνης, Εσωτερικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Η ΚΥΑ περιλαμβάνει 10 Άρθρα στα οποία προσδιορίζονται ενδελεχώς οι όροι και οι προϋποθέσεις για την καλλιέργεια και την επεξεργασία της φαρμακευτικής κάνναβης, καθώς επίσης και για την εξαγωγή τελικών προϊόντων με τη μορφή ξηρού ανθού. Η συγκεκριμένη ΚΥΑ αντικατέστησε την αντίστοιχη του 2018 (ΦΕΚ 1692/Β/15-5-2018 ), η οποία έπαψε να ισχύει.

Nόμος 5102/2024 (ΦΕΚ Α 55/13-4-2024) ‘Δράσεις δημόσιας υγείας Ρυθμίσεις για την ενίσχυση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και άλλες διατάξεις’.

Σύμφωνα με το Άρθρο 56, ο Πρόεδρος του ΕΟΦ εγκρίνει την παραγωγή και κυκλοφορία τελικών προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης που προορίζονται για εγχώρια κατανάλωση με τη μορφή του ξηρού ανθού, για χορήγηση από το στόμα ή μέσω εισπνοής, εξαιρουμένου του καπνίσματος κατόπιν αίτησης του φορέα/μονάδας προς τον ΕΟΦ η οποία συνοδεύεται από ανταποδοτικό τέλος 5.000 ευρώ, με προσαυξήσεις για οποιαδήποτε μεταβολή του τελικού προϊόντος (μορφή, περιεκτικότητα, κτλ.) Η έγκριση παραγωγής και κυκλοφορίας τελικών προϊόντων φαρμακευτικής κάνναβης με τη μορφή του ξηρού ανθού χορηγείται εφόσον η μονάδα έχει λάβει αρχικά άδεια παραγωγής για τελικό προϊόν διαφορετικής μορφής από αυτή του ξηρού ανθού. Τα τελικά προϊόντα φαρμακευτικής κάνναβης εντάσσονται στον πίνακα Δ’ του Ν. 3459/2006, χωρίς να απαιτείται η γνώμη της Επιτροπής Ναρκωτικών.

Νέες Ψυχοδραστικές Ουσίες

Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις Δ3γ/οικ. 20582/2023 (ΦΕΚ B 2412/12-04-2023), Δ3γ/οικ. 2682/2024 (ΦΕΚ B 287/12-01-2024), Δ3γ/οικ. 6251/2024 (ΦΕΚ B 852 /05-02-2024), Δ3γ/οικ. 6405/2025 (ΦΕΚ B 1067/10-03-2025), Δ3γ/οικ. 11626/2025 (ΦΕΚ B 1403/26-03-2025) των Υπουργείων Υγείας, Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης και Επενδύσεων.

Σύμφωνα με τις πέντε αυτές Κοινές Υπουργικές Αποφάσεις που εκδόθηκαν το 2023, το 2024 και το 2025, δεκατρείς (13) νέες ψυχοδραστικές ουσίες (Eutylone, HHC και τα παράγωγα του, 2-methyl-AP-237, etazene, etonitazepyne, protonitazene, ADB-BUTINACA, alpha-PiHP, mitragyna speciosa [φυτό Κράτομ], mitragynine, butonitaze, dipentylone και bromazepam), καθώς επίσης και τα χημικώς ανάλογα μόρια της Δ9-τετραϋδροκανναβινόλης (Δ9-THC) και της κανναβιδιόλης (CBD) με ψυχοτρόπα δράση, όπως οι THC-JD, THC-O, THCP THCP-O, THCH,  THCB, κτλ. που ενδεικτικά και όχι περιοριστικά αναφέρονται στην ΚΥΑ, κατατάχθηκαν αντίστοιχα στους Πίνακες Α’, Β’ και Δ’ του Ν. 4139/2013.
Eιδικότερα, οι ουσίες HHC (και τα παράγωγα του), mitragyna speciosa (φυτό Κράτομ), mitragynine, butonitaze, dipentylone και bromazepam, καθώς και τα χημικώς ανάλογα μόρια των Δ9-THC και CBD με ψυχοτρόπα δράση, ελέγχονται με απόφαση των αρμόδιων Υπουργών της χώρας κατόπιν γνωμοδότησης της Επιτροπής Ναρκωτικών, ενώ οι Eutylone, 2-methyl-AP-237, etazene, etonitazepyne, protonitazene, ADB-BUTINACA και alpha-PiHP ελέγχονται βάσει της εφαρμογής των αποφάσεων του Συμβουλίου της ΕΕ για μέτρα ελέγχου σχετικά με αυτές τις ουσίες.