Δημοσιοποιήθηκαν τα πιο πρόσφατα ευρωπαϊκά δεδομένα από τον Οργανισμό της ΕΕ για τα Ναρκωτικά (EUDA) που αφορούν περιστατικά που αντιμετωπίστηκαν στα Τμήματα Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) κατά το 2024 και συνδέονται με τοξικώσεις/δηλητηριάσεις από τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών.
Για πρώτη φορά, αντίστοιχα δεδομένα είναι διαθέσιμα και για τη χώρα μας, με βάση το ευρωπαϊκό πρωτόκολλο Euro-DEN Plus, μετά την ένταξη του Τμήματος Επειγόντων Περιστατικών (ΤΕΠ) του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας στο Δίκτυο Euro-DEN Plus, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με το ΕΚΤΕΠΝ.
Το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Euro-DEN Plus
Κάθε χρόνο, χιλιάδες άνθρωποι σε ολόκληρη την Ευρώπη λαμβάνουν νοσοκομειακή περίθαλψη λόγω δηλητηρίασης από ψυχοδραστικές ουσίες, και άλλων σχετικών σοβαρών προβλημάτων υγείας. Σε πρόσφατη αναφορά που δημοσιοποιήθηκε τον Δεκέμβριο (2025) από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τα Ναρκωτικά (EUDA) παρουσιάζονται τα πιο πρόσφατα δεδομένα από ΤΕΠ νοσοκομείων που συμμετέχουν στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο Επειγόντων Περιστατικών από Ναρκωτικά (Euro-DEN Plus). Τα δεδομένα αυτά προέρχονται από 29 νοσοκομεία σε 19 χώρες (18 κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και τη Νορβηγία), συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας.
Από τη δημιουργία του το 2013, το Δίκτυο Euro-DEN Plus παρακολουθεί συστηματικά επείγοντα περιστατικά τοξικώσεων / δηλητηριάσεων που σχετίζονται με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, μέσω ενός διαρκώς αυξανόμενου αριθμού νοσοκομείων στην Ευρώπη. Αντίστοιχα δεδομένα συλλέγονται και από χώρες εκτός ΕΕ, στο πλαίσιο προγραμμάτων τεχνικής συνεργασίας που χρηματοδοτούνται από την ΕΕ και υλοποιούνται από τον EUDA. Ο συνολικός αριθμός των νοσοκομείων που συλλέγουν δεδομένα σύμφωνα με το πρωτόκολλο του Euro-DEN Plus ανέρχεται πλέον στα 50.
Η ελληνική συμμετοχή στο Euro-DEN Plus
Για το 2024 διατίθενται για πρώτη φορά δεδομένα και για τη χώρα μας, μετά την ένταξη του ΤΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας στο Δίκτυο Euro-DEN Plus, στο πλαίσιο της συνεργασίας του με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για τα Ναρκωτικά (ΕΚΤΕΠΝ) .
Βασικά ευρήματα από τα πρόσφατα δεδομένα για την ΕΕ και τη Νορβηγία
Το 2024, οι άνδρες κυριαρχούν (75%) στα περιστατικά, με μέση ηλικία τα 33 έτη (σε σύγκριση με τα 30 έτη για τις γυναίκες). Στις ηλικίες 10–19 ετών, το ποσοστό των κοριτσιών ήταν υψηλότερο (38%) σε σύγκριση με το αντίστοιχο ποσοστό για το σύνολο των περιστατικών (25%). Το 35% των περιστατικών αφορούσε τη χρήση μίας μόνο ουσίας, το 22% μία ουσία σε συνδυασμό με αλκοόλ και το 43% πολλαπλές ουσίες. Η κοκαΐνη αναφέρθηκε στο 26% των περιστατικών, ακολουθούμενη από την κάνναβη (24%) και τις αμφεταμίνες (14%).
Πάνω από τα δύο τρίτα (69%) των ασθενών προσήλθαν στα ΤΕΠ με ασθενοφόρο, τα δύο τρίτα (67%) έλαβαν εξιτήριο απευθείας με τη λήψη φροντίδας, οι μισοί παρέμειναν λιγότερο από έξι ώρες στο ΤΕΠ, ενώ το ένα τρίτο των περιστατικών σημειώθηκε το Σαββατοκύριακο.
Βασικά ευρήματα από τα πρόσφατα δεδομένα για την Ελλάδα
Τα στοιχεία για τη χώρα μας προέρχονται από το ΤΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας, το οποίο συμμετέχει στο Δίκτυο Euro-DEN Plus.
Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 66 από τα 76 καταγεγραμμένα περιστατικά για χρήση ψυχοδραστικών ουσιών που προσήλθαν στο ΤΕΠ το 2024, για τα οποία υπήρχαν πλήρη στοιχεία.
Η μέση ηλικία ήταν τα 27 έτη και σχεδόν τα 2/3 (62%) των περιστατικών αφορούσαν άνδρες.
Τα περιστατικά αφορούσαν κατά σειρά συχνότητας εμφάνισης τη χρήση βενζοδιαζεπινών (20%), ηρωίνης (13%), κοκαΐνης (10%), κάνναβης (9%), αμφεταμίνης (2,6%), μεθαμφεταμίνης (2,6%) και κεταμίνης (1,3%). Τα συχνότερα συμπτώματα περιλάμβαναν υπνηλία, διέγερση, άγχος, παραισθήσεις, έμετο, ψυχωτικού τύπου συμπτώματα, υπέρταση και αίσθημα παλμών.
Το 26% των περιστατικών χρειάστηκε νοσηλεία και περισσότερη φροντίδα. Το 34% έλαβε εξιτήριο από το ΤΕΠ με την ολοκλήρωση της φροντίδας, ενώ το 28% αποχώρησε οικειοθελώς.
Άλλα δεδομένα σχετικά με επείγοντα περιστατικά συνδεόμενα με τη χρήση ουσιών
Το ΕΚΤΕΠΝ συλλέγει επιπλέον δεδομένα για επείγοντα περιστατικά που συνδέονται με τη χρήση ουσιών από το Κέντρο Δηλητηριάσεων, τα τοξικολογικά εργαστήρια της χώρας, καθώς και από τις δομές άμεσης πρόσβασης και μείωσης της βλάβης που λειτουργούν πανελλαδικά.
Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία, το 2024 αναφέρθηκαν αθροιστικά 1.344 επείγοντα περιστατικά, αριθμός σημαντικά αυξημένος σε σύγκριση με τα προηγούμενα τρία έτη (952 το 2023, 722 το 2022 και 462 το 2021).
Σημαντικά βήματα για την αντιμετώπιση της υπερδοσολογίας από τη χρήση οπιοειδών στην Ελλάδα
Το 2025 σηματοδοτεί ένα νέο, ώριμο στάδιο στη στρατηγική αντιμετώπισης της υπερδοσολογίας από οπιοειδή στη χώρα μας, αποτελώντας φυσική συνέχεια των θεσμικών παρεμβάσεων που ξεκίνησαν το 2021. Ειδικότερα, με Υπουργική Απόφαση (Ιούλιος 2025) επεκτείνεται για πρώτη φορά η διάθεση σκευασμάτων ναλοξόνης και σε φυσικά πρόσωπα (άτομα που κάνουν χρήση ψυχοδραστικών ουσιών και στους οικείους τους) ενισχύοντας ουσιαστικά την έγκαιρη παρέμβαση σε περιστατικά υπερδοσολογίας σε πραγματικές συνθήκες. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να συμπληρώσει το υφιστάμενο πλαίσιο που εφαρμόζεται από το 2021, σύμφωνα με το οποίο η χορήγηση ναλοξόνης από δομές και επαγγελματίες εκτός νοσοκομειακού περιβάλλοντος έχει ως βασικό στόχο τον περιορισμό των θανατηφόρων περιστατικών υπερδοσολογίας από οπιοειδή στη χώρα.
Η συμμετοχή της Ελλάδας στο Euro-DEN Plus ενισχύει την έγκαιρη ανίχνευση κινδύνων στη χώρα μας
Τα δεδομένα του Δικτύου Euro-DEN Plus αναδεικνύουν τη σημασία της συστηματικής παρακολούθησης των επειγόντων περιστατικών που συνδέονται με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών, ως βασικού εργαλείου για την κατανόηση των σύγχρονων προτύπων χρήσης και των άμεσων κινδύνων για τη δημόσια υγεία. Η συμμετοχή της Ελλάδας στο Δίκτυο με την ένταξη του ΤΕΠ του Γενικού Νοσοκομείου Νίκαιας ενισχύει τη δυνατότητα έγκαιρης ανίχνευσης αναδυόμενων τάσεων.
Σχετικοί σύνδεσμοι με περισσότερα δεδομένα και πληροφορίες
Περισσότερα δεδομένα θα βρείτε στο διαδραστικό εργαλείο δεδομένων (data explorer) στην ιστοσελίδα του EUDA εδώ, ενώ περισσότερα για το δίκτυο Euro-DEN Plus εδώ.
